Stichting Band met Band

Geschiedenis Roma

De geschiedenis van de Roma

De geschiedenis van de zigeuners, of, zoals ze zichzelf noemen: Rroma (de dubbele 'r' is géén vergissing), is zowel fascinerend als triest. Net zoals de Joden zijn de Rroma eeuwenlang slachtoffer van de geschiedenis. Zigeuners vormen een redelijk grote bevolkingsgroep (naar schatting momenteel 12 miljoen), maar hebben geen veilige thuisbasis. Ze zijn van nature ook een reizend, mobiel volk. Dit heeft hen zeer kwetsbaar gemaakt. Overal waar ze hebben geleefd, vormden zij een minderheid; ook nu nog. Er zijn ontelbare voorbeelden van onderdrukking, slavernij, deportaties, enzovoort bekend, met als dieptepunt de Tweede Wereldoorlog.

De wortels van de zigeuners moeten waarschijnlijk in India worden gezocht, waar rond 400 n. Chr. een groep mensen nomadisch begon te leven. Deze mensen onderhielden zichzelf door verschillende kunsten en ambachten uit te voeren. De trek van Roma naar het westen ging in drie stappen: (1.) als gevolg van onderdrukking in India een grote trektocht naar Perzië en Arabië (10e eeuw), ( 2.) van Zuidwest-Azië naar Europa (14e eeuw) en tenslotte (3.) in de 19e en 20e eeuw van Europa naar Amerika. Die laatste trek betrof maar een beperkte groep. De meeste zigeuners leven nog steeds in Europa.

Uit de periode na de Middeleeuwen tot de tweede helft van de 18e eeuw zijn vele anti-Roma wetten en maatregelen bekend. Veel Roma werden gedwongen als slaaf te werken voor Europeanen. In de loop van de 19e eeuw kwamen er steeds meer tegenbewegingen op. Niet alleen werden de zigeuners zelf wat mondiger, ook anderen, bijvoorbeeld kerken, begonnen voor de rechten van de Roma te strijden. Rond 1860 werd ten slotte in heel Europa de slavernij van Roma afgeschaft. Dit betekende echter niet dat ze het meteen veel beter kregen. De 'niet-officiële' discriminatie bleef. De zigeuners hebben na de Tweede Wereldoorlog, een periode waarin anderhalf miljoen (!) zigeuners door Hitler zijn afgeslacht, maar weinig erkenning gekregen voor het leed dat hen is aangedaan. Dit heeft in veel gevallen tot het 'gypsy-syndrome', het 'zigeunersyndroom' geleid.


Taal en identiteit

De Romataal stamt uit het oude Sanskriet en is van Indo-Arische afkomst. Er zijn veel dialecten. De Roma hebben geen universele schrijftaal. Vrijwel alle Roma spreken trouwens ook wel één of twee talen van het gebied waar ze in wonen. In Roemenië bijvoorbeeld, spreken de meeste zigeuners wel Roemeens en in ons gebied soms ook Hongaars. Veel Roma bevinden zich in een identiteitscrisis. Zijn ze nou Europeanen, of Aziaten? En tot welk zigeunervolk, welke stam, horen ze eigenlijk? Roma wonen al sinds de 14e eeuw in Europa. Als gevolg van integratie met Europese bevolkingsgroepen zie je ook bij Roma mensen met een lichte(re) huid- en haarkleur.


Het zigeunersyndroom

het zigeuner (of paria-)syndroom vormt een groot probleem in veel zigeunergezinnen. Het is de negatieve spiraal waarin velen zich bevinden. Aan de ene kant gaat het om anti-sociaal gedrag en een gebrek aan vertrouwen in de maatschappij (en in het land) waar de zigeuners zich bevinden. Aan de andere kant maken de samenlevingen van verschillende landen zich nog steeds schuldig aan discriminatie en onderdrukking van zigeuners. Na de Tweede Wereldoorlog is de discriminatie van zigeuners in Oost-Europa gewoon doorgegaan. Doordat zigeuners niet geaccepteerd werden zijn veel van hen in het 'grijze circuit' terechtgekomen. Deze gedeeltelijk criminele activiteiten komen de acceptatie van zigeuners uiteraard niet ten goede.

In Roemenië vormen zigeuners de absolute onderlaag van de bevolking. Veel zigeunerkinderen krijgen nauwelijks opleiding; de ouders hebben ook geen onderwijs gehad en zien er het nut niet van in. Om de spiraal te doorbreken is acceptatie en erkenning vanuit de samenleving nodig. Tegelijk moeten de zigeuners zich minder anti-sociaal gedragen. Het is ontzettend belangrijk dat opgroeiende generaties onderwijs en betere leefomstandigheden krijgen. En dat is dan ook het voornaamste doel van ons project!