Stichting Band met Band

Roemenië

De erfenis van Ceaucescu

Tijdens de Tweede Wereldoorlog 'bevrijdde' de Sovjet-Unie Oost-Europa van Nazi-Duitsland. Ook Roemenië werd zo een satellietstaat met een communistische regering. Vanaf 1965-1989 had Nicolea Ceaucescu het voor het zeggen, sinds 1974 als president.

Vanaf 1980 zat Roemenië economisch volledig aan de grond. Er volgden 10 jaar van obsessieve afbetaling van de schulden. Dit kon alleen door de bevolking zwaar te onderdrukken. De weerstand groeide, maar iedereen die kritiek uitte op Ceaucescu, verdween. Angst bepaalde het leven van de bevolking. Door de volledige censuur kon Ceaucescu tegenover het buitenland de schijn lang opgehouden: men dacht dat het nog niet zo slecht ging met Roemenië. Hierdoor kreeg hij zelfs enige politieke steun van het Westen.

In 1989 stortte het communistische Oostblok in. Aan het eind van dat jaar werden Ceaucescu en zijn vrouw door het woedende volk opgepakt en geëxecuteerd. De werkelijkheid kwam aan het licht: Roemenië was een land met een volledig verwoeste economie, een ontwrichte samenleving en een sterk verarmde bevolking. Ook de psychologische gevolgen van de dictatuur werden duidelijk. De Roemenen waren decennialang volledig afhankelijk geweest van de regering. Voor eigen initiatief was in die periode geen ruimte. Sterker nog, wie teveel nagedacht verdween in de kelders van de Securitate, de geheime dienst. Apathie en onverschilligheid waren het gevolg. Mensen deden alleen wat hen werd opgedragen. Dat werd pijnlijk duidelijk na het vertrek van het communistisch bewind. Voor de opbouw van het land is daarom een nieuwe generatie nodig.


De omslag in Roemenië

Maar de Roemenen zijn niet alleen maar slachtoffer. Het volgende citaat van de Tsjechoslowaakse president Vaclav Havel voor zijn eigen volk, is ook op de Roemenen van toepassing: "Het ergste is het verwoeste morele milieu. Wij zijn allemaal moreel ziek, omdat wij allemaal gewend waren het ene te zeggen en het andere te denken. Wij zijn allemaal gewend aan het totalitaire systeem, hebben het geaccepteerd als een niet te veranderen feit en hebben het daardoor draaiende gehouden. Niemand van ons is louter het slachtoffer ervan, want wij hebben het allemaal samen helpen creëren.". Om zelf buiten schot te blijven, gingen veel Roemenen mee in het systeem tijdens de dictatuur. Na de omwenteling in 1989 werd er geen duidelijke punt gezet achter het verleden en de oude politiek.

De economie van Roemenië is een moeilijk verhaal, vooral voor buitenlandse investeerders. Onder het communisme was werkelijk alles gecollectiviseerd. Na de plotselinge val van het bewind Ceausescu stond het land voor de zware taak een open markteconomie te worden. Hiervoor moesten zware offers worden gebracht, bijvoorbeeld het sluiten van de staatsbedrijven met honderdduizenden werknemers. Hier deinsden veel politici voor terug, uit angst voor verlies van steun van de bevolking. Maatregelen die wel genomen werden, waren daarom halfslachtig. In combinatie met de zwakke munt (de Lei) leidde dit tot een zeer instabiele economie en economische achteruitgang. Roemenië had te kampen met een slechte infrastructuur, verouderde industrie en een hoge inflatie. Als lid van de Europese Unie probeert Roemenië nu de achterstand in te halen. De hoge werkloosheid zorgt er helaas voor dat veel ( hoogopgeleide) jongeren noodgedwongen het land verlaten.